Openbaar onderwijs en bijzonder onderwijs
In de Nederlandse Grondwet is opgenomen dat er vrijheid van onderwijs is. Dat houdt onder andere in, dat men vrij is een school op te richten en om onderwijs te geven dat gebaseerd is op een specifieke levensbeschouwelijke of maatschappijbeschouwelijke grondslag. Dit betekent dat er in Nederland naast openbare scholen, ook bijzondere scholen zijn opgericht.
Openbare scholen zijn publiekrechtelijke instellingen. Het bestuur van een openbare school wordt gevormd door óf het gemeentebestuur of een commissie daarvan, óf door een zelfstandig bestuur dat achteraf verantwoording aflegt aan het gemeentebestuur. Het openbaar onderwijs wordt van overheidswege gegeven.
Bijzondere scholen daarentegen worden bestuurd door een vereniging of stichting. Dit zijn privaatrechtelijke instellingen. Binnen het bijzonder onderwijs maakt men ook wel een splitsing in het zogenoemde 'confessioneel' bijzonder onderwijs (bijvoorbeeld rooms-katholieke en protestants-christelijke scholen) en 'algemeen' bijzonder onderwijs (bijvoorbeeld Vrije scholen, Jenaplan en Freinet).
Algemeen bijzondere scholen (vroeger ook wel neutraal bijzonder genoemd) zijn vooral opgericht door ouders die zich niet konden vinden in het bestaande onderwijs. Algemeen bijzondere scholen gaan uit van de gelijkwaardigheid van alle levensbeschouwingen en maatschappelijke stromingen. Het onderwijs is erop gericht dat de leerling een levensbeschouwing kan opbouwen en van daaruit een eigen inbreng kan hebben, met respect en begrip voor de levens- en maatschappijbeschouwing van anderen.
Artikel 23 Grondwet regelt de vrijheid van onderwijs, zowel wat betreft de keuze van richting als de keuze van inrichting van het onderwijs in Nederland.
| Richting grondslag gebaseerd op levensovertuiging | Inrichting pedagogisch-didactische grondslag |
|---|---|
|
|
Richting en inrichting van het onderwijs zijn dus twee verschillende begrippen. Een school van een bepaalde richting kan dus ook kiezen voor een bepaalde inrichting. Zo zijn er algemeen bijzondere scholen (richting) die onderwijs geven op basis van montessori, dalton, of jenaplan (inrichting) etc. Maar ook binnen het openbaar, protestants-christelijk en rooms-katholiek onderwijs zijn er montessori-, dalton- of jenaplanscholen.